Założenie aparatu ortodontycznego nie oznacza, że trzeba całkowicie zmienić dotychczasowy sposób odżywiania. Jednak w trakcie leczenia mającego na celu korektę zgryzu warto zwracać większą uwagę na wybór produktów oraz sposób ich spożywania. Niektóre produkty mogą uszkodzić aparat, odkształcić łuk ortodontyczny lub sprzyjać gromadzeniu się płytki nazębnej wokół jego elementów, dlatego należy ich unikać. Odpowiednia dieta pomaga nie tylko utrzymać aparat ortodontyczny w dobrym stanie, ale także dbać o zdrowie zębów i dziąseł przez cały okres leczenia. Przyjrzyjmy się dokładniej temu, czego nie można jeść z aparatem ortodontycznym.
Co można jeść z aparatem ortodontycznym?
Podstawowa zasada dotycząca tego, co można jeść podczas noszenia aparatu ortodontycznego, jest prosta: najlepiej wybierać produkty łatwe do pogryzienia, które nie obciążają nadmiernie aparatu. Jest to szczególnie ważne w pierwszych dniach po jego założeniu lub regulacji, gdy zęby mogą być bardziej wrażliwe. Do jadłospisu można włączyć:
- zupy, zupy krem oraz miękkie dania duszone;
- kasze i dobrze ugotowane produkty zbożowe;
- makaron oraz inne miękkie dodatki do dań;
- jajka, w tym omlety i jajka sadzone;
- miękkie mięso i ryby pokrojone na niewielkie kawałki;
- jogurty, miękkie sery i inne produkty mleczne;
- purée ziemniaczane lub warzywne;
- gotowane lub duszone warzywa;
- miękkie owoce;
- pieczywo i wypieki bez twardej, chrupiącej skórki.
Aparat ortodontyczny nie oznacza więc konieczności przejścia na monotonną dietę. Większość produktów można jeść podczas noszenia aparatu, jeśli zostaną odpowiednio przygotowane: ugotowane do miękkości, pokrojone na niewielkie kawałki lub jedzone w taki sposób, aby nie odgryzać ich przednimi zębami.
Jakich produktów nie można jeść z aparatem ortodontycznym?
Po założeniu aparatu ortodontycznego należy przede wszystkim unikać twardych, chrupiących i lepkich produktów. Mogą one przyklejać się do elementów aparatu, nadmiernie go obciążać lub pozostawać w trudno dostępnych miejscach. Podczas noszenia aparatu ortodontycznego nie należy jeść:
- twardych cukierków i karmelków;
- krówek, ciągnących się cukierków i innych lepkich słodyczy;
- gumy do żucia;
- popcornu, zwłaszcza ze względu na twarde, niewyprażone ziarna;
- orzechów;
- lodu, którego nie należy rozgryzać;
- twardych chipsów, grzanek i krakersów;
- bardzo chrupiącego pieczywa oraz twardych brzegów pizzy;
- produktów, które wymagają odgryzania przednimi zębami.
Pytanie, czy można jeść chipsy z aparatem ortodontycznym, pojawia się dość często. Większość specjalistów zaleca rezygnację z tego rodzaju przekąsek. Ograniczenia te nie mają na celu nadmiernego ograniczania diety, lecz zmniejszenie ryzyka uszkodzenia aparatu i konieczności dodatkowej wizyty u ortodonty. Wiele osób zastanawia się również, czy można jeść lody podczas noszenia aparatu ortodontycznego. W rzeczywistości nie ma przeciwwskazań do ich spożywania.
Jak jeść owoce i warzywa z aparatem ortodontycznym?
Podczas leczenia ortodontycznego nie trzeba rezygnować ze świeżych owoców i warzyw. Problem najczęściej nie tkwi w samym produkcie, lecz w sposobie jego spożywania.
Twarde jabłka, gruszki, marchew i podobne produkty najlepiej kroić na niewielkie kawałki. Ziarna kukurydzy zaleca się odcinać nożem od kolby, a twarde warzywa w razie potrzeby można ugotować lub przygotować na parze.
Co pić podczas noszenia aparatu ortodontycznego?
Warto zwracać uwagę nie tylko na to, jakie produkty można jeść z aparatem ortodontycznym, ale także na wybór napojów. Częste spożywanie słodkich i kwaśnych napojów zwiększa ryzyko demineralizacji szkliwa oraz rozwoju próchnicy, co jest szczególnie niepożądane podczas leczenia ortodontycznego. Elementy aparatu ortodontycznego sprzyjają również gromadzeniu się płytki nazębnej w trudno dostępnych miejscach.
Najlepszym napojem na co dzień jest woda. Warto ograniczyć słodkie napoje gazowane, napoje energetyczne, napoje izotoniczne oraz inne napoje o wysokiej zawartości kwasów lub cukru. Po jedzeniu lub wypiciu napoju warto przepłukać usta wodą, a zęby dokładnie oczyścić zgodnie z zaleceniami ortodonty.
Dieta po założeniu i regulacji aparatu ortodontycznego
W pierwszych dniach po założeniu aparatu lub jego kolejnej regulacji zęby mogą być bardziej wrażliwe podczas gryzienia i żucia. W okresie adaptacji najlepiej wybierać miękkie produkty, które nie wymagają intensywnego przeżuwania. Zazwyczaj po założeniu aparatu ortodontycznego można jeść:
- zupy i miękkie dania duszone;
- kasze;
- omlety i inne potrawy z jajek;
- jogurty i miękkie produkty mleczne;
- purée;
- dobrze ugotowane warzywa;
- miękki makaron;
- ryby i inne produkty, które łatwo pogryźć.
Stopniowo, gdy nadwrażliwość zębów się zmniejsza, można wracać do zwykłej, urozmaiconej diety.
Zasady żywienia, które pomagają chronić aparat ortodontyczny
Dieta to tylko jeden z elementów prawidłowej pielęgnacji. Równie ważne jest wyrobienie bezpiecznych nawyków podczas każdego posiłku. Warto przestrzegać kilku prostych zasad:
- kroić twarde produkty na niewielkie kawałki;
- nie odgryzać twardych produktów przednimi zębami;
- żuć powoli i ostrożnie;
- nie gryźć lodu, długopisów, paznokci ani innych twardych przedmiotów;
- po posiłku przepłukiwać usta wodą;
- regularnie czyścić zęby oraz przestrzenie wokół elementów aparatu;
- ograniczać ilość słodkich przekąsek i słodzonych napojów;
- stosować się do zaleceń ortodonty dotyczących higieny i odżywiania.
Takie proste zasady pomagają zmniejszyć ryzyko uszkodzenia aparatu ortodontycznego i gromadzenia się płytki nazębnej. Szczególnie ważne jest, aby wiedzieć, jak prawidłowo myć zęby podczas leczenia, ponieważ aparat może utrudniać utrzymanie właściwej higieny i sprzyjać zaleganiu resztek jedzenia.
Co zrobić, jeśli zamek aparatu ortodontycznego się odklei?
Jeśli po jedzeniu zamek aparatu się odklei, łuk się przesunie lub uszkodzeniu ulegnie inny element aparatu, nie należy próbować samodzielnie go przyklejać ani naprawiać. Trzeba skontaktować się z ortodontą i uzyskać zalecenia dotyczące dalszego postępowania. Uszkodzony aparat ortodontyczny może nie zapewniać właściwej kontroli nad przesuwaniem się zębów, a w niektórych przypadkach może wydłużyć czas leczenia.
Prawidłowe odżywianie podczas leczenia ortodontycznego nie oznacza restrykcyjnej diety, lecz wprowadzenie kilku rozsądnych ograniczeń i nowych nawyków. W większości przypadków wystarczy wiedzieć, czego nie należy jeść podczas noszenia aparatu ortodontycznego, czyli unikać twardych, lepkich i bardzo chrupiących produktów, odpowiednio kroić jedzenie i zwracać szczególną uwagę na higienę jamy ustnej.
W MegaDental pacjenci mogą liczyć na profesjonalną opiekę ortodontyczną oraz indywidualne zalecenia na każdym etapie leczenia. Specjaliści kliniki uwzględniają indywidualne cechy układu stomatognatycznego pacjenta i prowadzą leczenie ortodontyczne w sposób możliwie przewidywalny i komfortowy.
