Zdrowe dziąsła i zęby są efektem systematycznej, codziennej pielęgnacji. Na stan szkliwa i dziąseł wpływają higiena, sposób odżywiania, częstotliwość spożywania cukru, szkodliwe nawyki oraz regularne wizyty kontrolne u stomatologa. Próchnica pozostaje jedną z najczęściej występujących chorób na świecie, choć w dużej mierze można jej zapobiegać. Przyjrzyjmy się dokładniej temu, jak zachować zdrowe zęby.
Dlaczego warto dbać o zdrowie zębów
Próchnica i choroby dziąseł we wczesnych stadiach mogą rozwijać się niemal niezauważalnie. Brak bólu nie oznacza, że zęby są całkowicie zdrowe: proces chorobowy może stopniowo uszkadzać szkliwo, zębinę lub tkanki podtrzymujące ząb.
Regularna higiena pomaga ograniczać gromadzenie się płytki nazębnej oraz zmniejszać ryzyko próchnicy i stanów zapalnych dziąseł. Profilaktyka chorób zębów pozwala również wykrywać problemy na wczesnym etapie, kiedy leczenie próchnicy i innych schorzeń jest zazwyczaj mniej skomplikowane i pozwala zachować więcej własnych tkanek zęba.
Jak prawidłowo dbać o zęby na co dzień i wybierać środki do higieny jamy ustnej
Podstawą domowej profilaktyki jest regularne szczotkowanie zębów pastą zawierającą fluor. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca, aby w celu utrzymania zdrowych zębów szczotkować je dwa razy dziennie pastą z fluorem; dla większości osób odpowiednie jest stężenie fluoru wynoszące 1000-1500 ppm. Amerykańskie Towarzystwo Stomatologiczne również zaleca szczotkowanie zębów dwa razy dziennie przez około dwie minuty. Podstawowe zasady dbania o zdrowe zęby:
- szczotkować zęby dwa razy dziennie miękką lub średnio twardą szczoteczką, bez nadmiernego nacisku;
- oczyszczać przestrzenie międzyzębowe za pomocą nici dentystycznej lub innych akcesoriów dobranych do budowy uzębienia;
- korzystać z irygatora zgodnie z instrukcją;
- wymieniać szczoteczkę lub końcówkę, gdy włosie się zużyje;
- stosować płyn do płukania jamy ustnej tylko w razie potrzeby i zgodnie z zaleceniem stomatologa, ponieważ nie zastępuje on mechanicznego oczyszczania;
- oczyszczać język, jeśli gromadzi się na nim nalot.
Najlepsze produkty i akcesoria do higieny jamy ustnej nie muszą być najdroższe – najważniejsze, aby były odpowiednio dobrane do stanu zębów i dziąseł oraz prawidłowo stosowane. W przypadku zwiększonego ryzyka próchnicy, krwawienia dziąseł, leczenia ortodontycznego lub innych problemów stomatologicznych warto indywidualnie dobrać sposób codziennej higieny jamy ustnej. Więcej informacji o tym, jak prawidłowo szczotkować zęby, można znaleźć w naszym artykule.
Odżywianie dla zdrowych zębów i dziąseł
Odpowiedź na pytanie, jak zachować zdrowe zęby, w dużej mierze wiąże się ze sposobem odżywiania. Dieta wpływa na zęby nie tylko przez skład spożywanych produktów, lecz także przez częstotliwość spożywania cukru. Bakterie obecne w płytce nazębnej przekształcają cukry wolne w kwasy, które sprzyjają demineralizacji szkliwa. Dlatego prawidłowe odżywianie ma duże znaczenie dla zdrowia zębów. Należy kontrolować nie tylko całkowitą ilość spożywanych słodyczy, lecz także częstotliwość sięgania po słodkie przekąski w ciągu dnia. Aby zachować zdrowe zęby, należy:
- ograniczać spożycie cukrów wolnych, w tym słodkich napojów, wyrobów cukierniczych oraz produktów z dodatkiem cukru;
- unikać częstego sięgania po słodkie przekąski między głównymi posiłkami;
- wybierać zbilansowaną dietę dostarczającą odpowiedniej ilości witamin i innych składników odżywczych;
- spożywać produkty korzystne dla zdrowia zębów, takie jak nabiał bogaty w wapń, chrupiące warzywa i owoce, ryby morskie, warzywa liściaste i zioła, a także orzechy i nasiona;
- pić odpowiednią ilość wody i nie zastępować jej słodkimi napojami;
- ograniczać spożycie kwaśnych produktów i napojów, zwłaszcza w przypadku nadwrażliwości zębów.
WHO podaje również zalecenia dotyczące zachowania zdrowych zębów. Między innymi zaleca ograniczenie spożycia cukrów wolnych do mniej niż 10% całkowitej dziennej podaży energii, natomiast jeszcze niższe spożycie – poniżej 5% – wiąże się z dodatkowym zmniejszeniem ryzyka próchnicy.
Jakie nawyki szkodzą szkliwu i sprzyjają rozwojowi próchnicy
Nawet prawidłowa higiena jamy ustnej nie zawsze wystarcza, aby ograniczyć wpływ czynników, które regularnie szkodzą zębom. Szczególne znaczenie mają nawyki zwiększające kontakt szkliwa z kwasami lub cukrem, a także sprzyjające mechanicznym uszkodzeniom zębów. Do czynników ryzyka należą:
- częste spożywanie słodkich produktów i napojów w ciągu dnia;
- palenie papierosów i używanie wyrobów tytoniowych;
- nawyk gryzienia twardych przedmiotów lub otwierania opakowań zębami;
- niedostateczne oczyszczanie przestrzeni międzyzębowych;
- zbyt intensywne szczotkowanie zębów z nadmiernym naciskiem;
- ignorowanie krwawienia dziąseł, nadwrażliwości, nieprzyjemnego zapachu z ust lub innych zmian w jamie ustnej.
Takich objawów nie należy uznawać za normę. Jeśli się powtarzają, warto skonsultować się ze stomatologiem, aby ustalić ich przyczynę, zamiast próbować samodzielnie łagodzić objawy.
Profilaktyka stomatologiczna: jak zachować zdrowe zęby na dłużej
Domowa higiena i profesjonalna profilaktyka stomatologiczna wzajemnie się uzupełniają. Aby zachować zdrowe zęby, należy regularnie odwiedzać stomatologa. Regularne kontrole pozwalają ocenić stan zębów i dziąseł, wykryć próchnicę lub inne zmiany na wczesnym etapie oraz ustalić, czy konieczna jest modyfikacja codziennej higieny jamy ustnej. Profesjonalna higienizacja jamy ustnej, mająca na celu usunięcie płytki nazębnej i kamienia nazębnego, również powinna być wykonywana z uwzględnieniem indywidualnych potrzeb pacjenta.
Klinika MegaDental we Lwowie oferuje szeroki zakres usług stomatologicznych, obejmujących diagnostykę, profesjonalną higienizację, leczenie zębów, endodoncję, ortodoncję, protetykę, chirurgię stomatologiczną oraz stomatologię dziecięcą. Odpowiednio wczesna konsultacja, profesjonalne czyszczenie zębów oraz indywidualne zalecenia pozwalają zadbać o zdrowie jamy ustnej jeszcze zanim pojawi się ból, a następnie systematycznie je utrzymywać. To właśnie połączenie codziennej higieny, zbilansowanej diety i regularnych wizyt profilaktycznych stanowi podstawę zachowania własnych zębów przez długie lata.
